පටිච්ච සමුප්පාදය (හේතු-ඵල දහම ) - Paticcha Samuppadaya (the doctrine of cause and effect)

By https://buddhisam.blogspot.com/ -

 



පටිච්ච සමුප්පාදය (හේතු-ඵල දහම )

පටිච්ච සමුප්පාදය (හේතු-ඵල දහම) යනු  ගෞතම බුදුන් විසින්  දේශනා කළ ඉතා ගැඹුරු බෞද්ධ දර්ශනයකි.


මෙයින් පෙන්වන්නේ “සියලු දේ හේතු සහ ප‍්‍රත්‍යයන් මත ඇතිවී නැතිව යනවා” යන සත්‍යයයි.


කිසිවක් අහඹුවෙන් හෝ ස්ථිර ආත්මයක් මත නොපවතින බව මෙය පැහැදිලි කරයි.

පටිච්ච සමුප්පාදයේ අර්ථය

පටිච්ච සමුප්පාදයේ අර්ථය

“පටිච්ච” = හේතුවක් හෝ ආධාරයක් ඇසුරින්
“සමුප්පාද” = උපත ලැබීම / ඇතිවීම

එනම්,

“හේතු ඇති විට ඵල ඇතිවේ.
හේතු නැති විට ඵල නැතිවේ.”

මෙය “හේතු-ඵල නියමය” ලෙසද හැඳින්වේ.

ද්වාදශ නිදාන (12 Links)

1. අවිජ්ජා පච්චයා සංඛාරා

අවිද්‍යාව නිසා සංස්කාර ඇතිවේ

  • චතුරාර්ය සත්‍ය නොදැනීම අවිජ්ජාවයි.
  • අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනත්ම ස්වභාවය නොදැනීම.
  • මේ අඳුරුභාවය නිසා පුද්ගලයා කර්ම රැස් කරයි.

උදාහරණය:

ලෝක සම්පත් සදාකාලිකයි කියා සිතා ලෝභයෙන් ක්‍රියා කිරීම.

2. සංඛාරා පච්චයා වින්ඤ්ඤානං

සංස්කාර නිසා විඤ්ඤාණය ඇතිවේ

  • සංඛාර යනු චේතනාත්මක කර්ම.
  • ඒ කර්ම ශක්තිය අනුව චිත්ත ප්‍රවාහය ගමන් කරයි.

3. වින්ඤ්ඤාන පච්චයා නාමරූපං

විඤ්ඤාණය නිසා නාම-රූප ඇතිවේ

  • “නාම” = වේදනා, සඤ්ඤා, චේතනා, ස්පර්ශ, මනස.
  • “රූප” = ශරීරය හෝ ද්‍රව්‍යමය අංග.

මෙයින් ජීවී සත්ත්වයෙකුගේ මානසික හා ශාරීරික පැවැත්ම ආරම්භ වේ.

4. නාමරූප පච්චයා සලායතනං

නාමරූප නිසා සළායතන ඇතිවේ

සළායතන 6:

  • ඇස
  • කන
  • නාසය
  • දිව
  • ශරීරය
  • මනස

5. සලායතන පච්චයා ඵස්සෝ

සළායතන නිසා ස්පර්ශය ඇතිවේ

උදාහරණයක්:

  • ඇස + රූපය + චක්ඛු විඤ්ඤාණය = ස්පර්ශය

6. ඵස්ස පච්චයා වේදනා

ස්පර්ශයෙන් වේදනා ඇතිවේ

වේදනා 3:

  • සුඛ
  • දුක්ඛ
  • උපේක්ෂා

7. වේදනා පච්චයා තණ්හා

වේදනාවෙන් තණ්හාව ඇතිවේ

  • සුඛයට ඇලීම
  • දුක්ඛයෙන් ගැලවීමට කැමැත්ත
  • නැවත නැවත භෝග සෙවීම

තණ්හා වර්ග:

  • කාම තණ්හා
  • භව තණ්හා
  • විභව තණ්හා

8. තණ්හා පච්චයා උපාදානං

තණ්හාවෙන් උපාදානය ඇතිවේ

  • දැඩි ඇලීම
  • “මේක මගේ” යන ග්‍රහණය

උදාහරණ:

ධනය, මතවාද, පුද්ගලයන්, ආගමික දෘෂ්ටි වලට දැඩි බැඳීම.

9. උපාදාන පච්චයා භවෝ

උපාදානයෙන් භවය ඇතිවේ

  • කර්ම ශක්තියෙන් නව උපතකට පදනම සැකසේ.
  • සංසාරික පැවැත්ම තවදුරටත් ගමන් කරයි.

10. භව පච්චයා ජාති

භවයෙන් ජාතිය (උපත) ඇතිවේ

  • නව ජීවිතයක උපත.
  • මෙය ශාරීරික උපත පමණක් නොව, මනෝභාවික “අලුත් මම” ඇතිවීම් ලෙසද පැහැදිලි කළ හැක.

11-12. ජාති පච්චයා ජරා මරණං

උපත නිසා ජරාව සහ මරණය ඇතිවේ

  • වයස්ගත වීම
  • රෝග
  • ශෝක
  • පරිදේව
  • දුක්ඛ
  • මරණය

මේ සියල්ල සංසාර දුකේ ප්‍රතිඵල වේ.

පටිච්ච සමුප්පාදයේ ගැඹුරු අර්ථය

මෙය සරල “උපත” ගැන පමණක් නොවේ.

මෙය:

  • මනස ක්‍රියා කරන ආකාරය
  • දුක ඇතිවන ක්‍රමය
  • ආශාවන් වර්ධනය වන ආකාරය
  • සංසාර චක්‍රය
  • සහ නිවනට යන මාර්ගය

පෙන්වන දහමකි.

නිවනට මාර්ගය

අවිජ්ජා නිරෝධයෙන් සංඛාර නිරෝධය→දුක්ඛ නිරෝධය\text{අවිජ්ජා නිරෝධයෙන් සංඛාර නිරෝධය} \rightarrow \text{දුක්ඛ නිරෝධය}

බුදු දහම පෙන්වන්නේ:

  • අවිජ්ජාව නැති කළහොත්
  • තණ්හාව නවතිනවා
  • උපාදානය නැතිවෙනවා
  • භවය නවතිනවා
  • අවසානයේ දුක නැතිවෙනවා

මෙයයි නිවන හෙවත් භව නිරෝධය 


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

BIRTH OF A BUDDHA - A BLESSING TO THE UNIVERSE

By https://buddhisam.blogspot.com/ -
Image
GAUTHAMA THE LORD BUDDHA OF THIS ERA  Lord Buddha who Relived Millions of Live Beings from their Permanent Suffering to Eternal Bliss Gautama Buddha is considered to be the epitome of wisdom and knowledge. His life is an inspiration for many people who can't cope up with the increasing pressures of today's fast paced life.  The Teachings of Buddha talk about realizing your inner self and finally the attainment of Nirvana or total bliss. Princess Maha Maya the Mother who gave Birth to the Greatest Human on earth The Buddha  Sees a Dream before Prince Siddaratha is Conceived    It's believed that Gautama Buddha was born in 563 B.C. in Lumbini (Today in Nepal). Gautama Buddha forms an important character in the history of ancient India.    Birth of Prince Siddartaha the Future Gauthama The Buddha To be King Suddhodana, the ruler of Sakhya clan was the father of Buddha. His mother's name was Maya. He was born in a small g...
Read more

භාරතයේ අනෝමා නදියෙන් ඉහළට ගිය සිද්ධාර්ථ තාපසතුමාගේ පාත්‍රයේ ධාතුව The relic of the bowl that Hermit Siddhartha , which went up stream of River Anoma in Bharath साधु सिद्धार्थ द्वारा रखे गए कटोरे का अवशेष, जो भारत में अनोमा नदी की धारा में ऊपर चला गया था

By https://buddhisam.blogspot.com/ -
Image
  සිදුහත් තවුසාණන්ගේ  උඩුගම් බලා ගිය   පාත්‍ර    ධාතුව . The relic of the bowl that Hermit Siddhartha , which went up stream of River Anoma in Bharath  साधु सिद्धार्थ द्वारा रखे गए कटोरे का अवशेष, जो भारत में अनोमा नदी की धारा में ऊपर चला गया था සුජාතා සිටු දේවිය පූජා කළ කිරිපිඬු වැළදූ බෝසතාණන් වහන්සේ ඉන් නැඟී සිට රන්   පාත්‍රය    අතින්ගෙන නදිය වෙත ගොස් " අද මාගේ බලාපොරොත්තුව වන සම්බුද්ධත්වය සාක්ෂාත් වීම නිසැකයෙන් සිදුවන්නේ නම් මේ රන්   පාත්‍රය    උඩුගම්බලා යේවා " යි අදිටන් කොට ගඟෙහි දැමූහ . ඒ මොහොතේ සිදු වූයේ අසිරිමත් සිදුවීමකි . පහළට ගලන ගඟ දියෙහි රන් තලිය උඩුගම් අතට පාවී ගොස් දිය සුළියකට මැදිව ගඟෙහි ගිලී ගියේය . එය දුටු බෝසතුන් තුළ මහත් සතුටක් ඇති විය . රන් තළිය ගඟ මැදින් අසූ රියනක් උඩුගම් බලා ගොස් එක්වරම දිය සුළියකට හසු වී දියේ ගිලී කාල නාග රාජ භවනට ගොස් , මීට පෙර බුද්ධත්වයට පත් වූ බුදුරජාණන් වහන්සේලා තුන්නමකගේ රන් තළි වලට උඩින් මිහ...
Read more